هوش مصنوعی یا AI رو می تونیم یه تغییر اساسی بنامیم. یه تغییری که می تونه یه خرده معادلات ذهنی ما رو به هم بزنه. دانشگاه تهران یه همایشی برگزار میشد یکی از دوستان هم دست ما رو گرفت که بیا بریم خوبه. یه آقایی اومده بود از فرانسه که البته ایرانی بوده و 50 سال پیش اینجا رو ترک کرده بود. فارسی هم به زور حرف میزد و لهجه غلیظ فرانسوی هم توی حرفاش پیدا بود. موضوع صحبت پزشکی در هوش مصنوعی و هوش مصنوعی در پزشکی بود. ایشون پزشک بودن و جراحی می کردن. دکترای ریاضیات داشتن. دکترای الکترونیک داشتن و هوش مصنوعی هم ارشدش رو خونده بودن. البته از اون دست افرادی نبود که دنبال مدرک باشن فقط. علم خوبی داشت. با یک سری از اساتید دانشگاه های MIT و هاروارد کار می کرد. داشت آسیب شناسی می کرد و می گفت این پدیده می تونه خوب باشه و می یتونه بد باشه. همان طوری که اتفاقات خوبی در دقت و صحت تشخیص ها علم پزشکی اتفاق می افته. در همان حین می تونه کاربردهای نابودی انسان ها رو نیز به همراه داشته باشه. می گفت یه آقای توی دانشگاه MIT هست که کارش رباتیکه و میگفته که می خوام ربات های بسازم که جای انسان ها رو بگیره. می گفت ما کلی صحبت کردیم که این کار هدف هوش مصنوعی نیست و ما نمی خوایم این اتفاقات بیافته ولی خب حرف گوش کن نبود. بعدش گفت خدا رو شکر که فوت کرد! 

به عبارتی باید بگیم که متخصص شدن هرکسی توی این حوزه می تونه خطرناک باشه. می تونه تهدید باشه. همانطوری که یه جایی م خوندم که می گفتن در چند 10 سال بعد ابرقدرت جهان کسی خواهد بود که سیستم های هوش مصنوعی قوی تری داره. اینو فک کنم پوتین رئیس جمهور روسیه گفته بود و همانطوری که الان هم می بینیم بین تمام بازیهایی سیاسی اقتصادی ای که کشورهای جهان با هم به راه انداختن. بازی هوش مصنوعی هم پیش میره. آمریکا بامتخصصین خوبش در شرکت های خوبی مثل گوگل سعی داره سلطه این قدرت رو به دست بگیره و همواره جزو پیشرو های این حوزه است. کارهایی که می کنن رو می برن جلو. مقاله ش رو می نویسن ولی انتشار نمی دن و کار رو ادامه میدن. کار بعدی رو هم به نتیجه می رسونن و بعد کار قبلی رو منتشر می کنن. این جوری هیچ کسی نمی تونه کار اونا رو در دست بگیره. شرکت های کوچکی رو هم قدرت مند میشن رو به سرعت خریداری می کنه. مثلا شرکت دیپ مایند(می تونه مستند ALPHA GO رو ببینید1) که با حل مسائل حل نشده جهان هر روز قوی تر از دیروز عمل می کنه. شرکت های بزرگی که در این حوزه با هم رقابت می کنن به دو گروه تقسیم می شن. شرکت های سخت افزاری مثل NVIDIA و نرم افزاری مثل Facebook. البته بیشتر نرم افزاریند. اما گوگل سعی داره قدرت رو برای خودش داشته باشه به همین دلیل یه پردازنده ای تولید کرد که خیلی قدرتمنده و استقلال پیدا کرد در این حیطه. همچنین قدرتمندترین متخصص ها رو در قسمتی به deep brain جمع کردن که نوآوری های بسیار خوبی داشتن در این حوزه. هرکسی که جزو چندتای برتر یکی از قسمت های این حوزه میشه به سرعت جذب این قسمت میشه. 

چین و روسیه و آمریکا به شدت سر این قسمت با هم جنگ دارن و هرسه هم قدرتمند هستن و سعی دارن توی این حوزه استقلال پیدا کنن و البته نه صرفا تئوری بلکه صنعتی.

یکی بزرگان این حوزه آقای هینتون(Hinton) هستش که به "پدرخوانده یادگیری عمیق" معروفه. اغلب پایه های ریاضیاتی این حوزه  رو ایشون شروع می کنن. بهترین تغییرات این حوزه هم متعلق به ایشون هستش. ایشون هم الان همراه گوگل هستن. 

همه این موضوعات رو گفتم که به بررسی خطر شغلی برسم. آقای هینتون در یه سخنرانی ای جلوی خیلی از رادیولوژیست ها و پزشکان مربوط به حوزه بررسی تصاویر پزشکی گفت که تا 10 سال دگ تمام شما بیکار خواهید بود و سیستم های هوش مصنوعی جای شما رو خواهند گرفت. در مورد خیلی از حوزه های دگ هم این موضوع صادقه. مثلا به این تیکه از خبر توجه کنید:

"An influential 2013 forecast by Oxford University said that about 47% of jobs in the US in 2010 and 35% in the UK were at "high risk" of being automated over the following 20 years." 2


عددهای بزرگی برای این کشورها بیان شده و این ترسناکه. اما می تونیم بگیم که این یه طرف قضیه است و اگه بخوایم از یه بعد دگ به قضیه نگاه کنیم ما نیاز خواهیم داشت که متخصصین بیشتری در این حوزه تربیت کنیم. این متخصصین می تونن کارهای زیادی رو ایجاد کنن. این جوری نیست که بتونیم پیش بینی کنیم ولی می تونیم اتفاقات اخیر رو مرور کنیم. مثلا الان در هر بیمارستانی یه مهندس پزشک هم اضافه شده که قبلا لزومی نداشت باشه. حالا با اینکه می دونم الان کار خاصی نمی کنن و کاری می کنن که ممکنه یه نفر با چند ماه دنبالش بودن بتونه تجربه کاری رو بدست بیاره اما من فکر می کنم در آینده هر شرکتی، هر کارخونه ای، هر بیمارستانی و حتی هر پزشکی، هر کشاورزی، هر طراحی، هر سرمایه داری و خیلی از موارد دیگر به یک متخصص پردازش داده ها با سیستم های هوشمند نیاز خواهد داشت و با توجه به اینکه این کار نمی تونه صرفا تجربی باشه خیلی، این موضوع باعث میشه خیلی خیلی شغل جدید ایجاد بشه. من به این دلیل این موضوع رو می گم که درسته شرکت های بزرگی توی این حوزه کار کنن اما همچنان جنگ و رقابت بین افراد و سازمان ها از بین نخواهد رفت پس همه سعی خواهند کرد که از هم پیشی بگیرن. پس نمی تونن از سیستم های دیگران استفاده کنن فقط. من فکر می کنم خطر نابودی برای افرادی بیشتر خواهد بود که نخوان علمشون رو آپدیت کنن. نخوان با علم روز پیش برن. مثلا ممکنه یه معلم زبان کارش رو از دست بده چون الان در حال طراحی سیستم هایی هستن که ارتباط های معنایی بین زبان های مختلف رو پیدا می کنن و اون وقت ترجمه بر اساس نگاشت به یه فضای خاص خواهد شد و نه ترجمه لغتی با اصلاح گرامر. خب معلم زبان کارش رو از دست داد حالا اون باید چه کار کنه؟ اولا که این اتفاق کم کم واقع خواهد شد پس وارد یه بحران یهویی نمیشیم و افراد به سمت درست کشیده خواهند شد. دوما هستن افرادی که با این سیستم ها ارتباط خوبی برقرار نمی کنن. سوما در بدترین حالت معلم ها به جای اینکه روی آموزش گرامر تکیه کنند روی آموزش نحوه تعامل با این سیستم برای یادگیری زبان تمرکز خواهند کرد و کلی موارد دیگر احتمالا. ممکنه به واسطه این تکنولوژی ها و ربات ها کلی از افراد از کارخونه ها اخراج بشن اما به واسطه همین ربات ها کلی وارد کننده، تولید کننده خودش یا قطعاتش، کلی تعمیراتی و شاید موارد دیگر از این دست اضافه خواهد شد. به عبارتی می تونم بگم سبک کارگری عوض میشه و تخصصی تر میشه. خب اینم با پیشرفت تکنولوژی امری کاملا طبیعیه. از طرفی هیچ کشوری دوست نداره جیره خوار بقیه کشورها باشه در نتیجه من فکر نمی کنم گوگل مانندهایی بتونن تک قدرت جهان بشن.

دوست دارم در آینده در این مورد بگم که خب با توجه به این تغییرات شغلی ما چه کار می تونیم بکنیم؟!




1- بازی GO یه بازی چینیه که یه بازی با مهرهای سفید و سیاه و قاعده بازی خیلی ساده است. اما نحوه بازی دگ میشه استراژی فرد. این قدر این بازی سخت بوده که برای شطرنج تونستن یه الگوریتم بنویسن که بتونه با انسان های حرفه ای بازی کنه و ببره ولی برای این بازی موفق نشده بودن تا 2015. تعداد حالات این بازی 10127 حالت است که مثل اینکه به تعداد اتم های کل کره زمینه!

2- منبع